السيد علي الحسيني الميلاني
147
با پيشوايان هدايتگر (نگرشى نو به شرح زيارت جامعه كبيره) (فارسى)
هشدار مىدهد و مىفرمايد : « وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ عادٍ وَبَوَّأَكُمْ فِي اْلأَرْضِ » ؛ « 1 » به ياد آوريد كه شما را جانشينان قوم عاد قرار داد و در زمين مستقر ساخت . و در قصّهء فرعون نيز همين طور است ، آن جا كه مىفرمايد : « وَجَعَلْناهُمْ خَلائِفَ وَأَغْرَقْنَا الَّذينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا » ؛ « 2 » ما آنان را جانشين قرار داديم و كسانى را كه آيات ما را تكذيب نمودند غرق كرديم . در همهء اين موارد از كسانى كه بعد از اقوام گذشته آمدهاند به « خليفه » تعبير شده است . اين معناى لغوى « خليفه » است . در هيچ يك از موارد ياد شده براى جانشين فضيلتى نمىباشد . و ليكن در جملهء « ورضيكم خلفاء في أرضه » فضيلتى غير قابل وصف و مقامى غير قابل درك وجود دارد ؛ زيرا اين جمله دلالت دارد بر جانشينى ائمّه عليهم السلام از خداوند جلّ وعلا ، و با توجّه به سه امر ، تا حدّى مىتوان به حقيقت موضوع پى برد : نخست آن كه بين خليفه و مستخلف بايد يك ارتباط و نسبتى وجود داشته باشد كه بتواند جاى او را پر كند ، و گرنه چرا چيز ديگرى و كس ديگرى جاى او را پر نكند ؟ دوّم آن كه اين خلافت از كجا پيدا شده ؟ چه كسى اين خلافت را داده ؟ چه كسى آن را قرار گذاشته ؟ سوم آن كه خلافت در چه جهتى است ؟ وقتى مىفرمايد : خداوند متعال راضى
--> ( 1 ) . همان : آيه 74 ( 2 ) . سوره يونس ( 10 ) : آيه 73